Columns Marcel Tak
Tak is actief als columnist voor diverse media. Met zijn rubriek ‘10 van Tak’ op de website IEX.nl waarin nieuwe beleggingsproducten worden belicht, heeft hij een flinke reputatie opgebouwd.
Hij wordt gezien als dé autoriteit op het gebied van gestructureerde producten.
Oude notes: zo goed als nieuw!
Geld & Beleggen nr. 2 2009
De economische crisis is niet voor iedereen ongunstig. De websites waar gehandeld wordt in tweedehands goederen floreren. Nu we pas op de plaats maken als het gaat om grote uitgaven zijn er mooie koopjes te behalen voor aanzienlijk minder geld, zo denkt een grote groep mensen.
De populariteit is in deze tijden van bezuiniging begrijpelijk, maar eerlijk gezegd is het aan mij niet besteed. Dat geldt helemaal als het om grote aankopen gaat. Ik vind het prettiger een nieuwe aanwinst vers uit de verpakking te halen en de geur van een nieuw en ongebruikt product op te snuiven. Dat is misschien een emotionele reden, maar belangrijker nog is dat je van tweedehands goederen niet weet of er verborgen gebreken zijn. Dat risico neem ik niet en ik wacht dan nog liever even met de aanschaf.
Toch ben ik niet principieel tegen de tweedehands markt. Dat zou vreemd zijn, want als ergens de tweedehands markt centraal staat, dan is het wel in de financiële sector. Alles wat u op de financiële markt aanschaft, is al in andere handen geweest. Sommige producten zijn zelfs antiek, zoals het aandeel Royal Dutch Shell, voor de oudere lezers nog gewoon Koninklijke Olie. De waardeontwikkeling van dit aandeel past bij die antieke status, want een investering in 1890 van (omgerekend) € 1000 zou nu in waarde zijn gestegen tot circa € 5 miljoen. Ja, op de tweedehands markt zijn er soms leuke koopjes voorhanden!
Toegegeven, een periode van 120 jaar waarover die € 4.999.000,- winst kon worden gemaakt, is erg lang. En net als bij gewone producten, is ook bij handel in financiële producten de kans op gebreken aanwezig. Dat is helemaal vervelend als ze verborgen zijn. Wat dat betreft sta ik ambivalent ten opzichte van de secundaire handel in gestructureerde producten als notes en certificaten. Enerzijds ben ik daar een groot voorstander van. Zowel voor de houder van deze producten, als voor nieuwe beleggers kunnen eerder uitgegeven gestructureerde producten veel toegevoegde waarde hebben. Maar, en dat is de andere kant van de zaak, het is niet gemakkelijk om in deze producten te handelen, mede omdat de op het moment van aankoop geldende voorwaarden niet altijd duidelijk zijn.
Bij gestructureerde producten is vaak de gedachte dat deze moeten worden aangehouden tot het eind van de looptijd. Garantieproducten bijvoorbeeld, kunnen voor 100% de onderliggende aandelenindex volgen, maar die participatie komt in nagenoeg alle gevallen pas op de einddatum tot zijn recht. Tussentijds blijft de koers achter bij de koersontwikkeling van de index, onder andere omdat de garantie minder waard wordt. De koers van de note verwijdert zich bij een stijging immers van het garantieniveau. Toch kan het verstandig zijn na een flinke koersstijging de note te verkopen, en genoegen te nemen met slechts een gedeelte van de winst van de onderliggende index. De koerswinst wordt op deze manier vastgezet en bij de aanschaf van een nieuw garantieproduct wordt weer geprofiteerd van de volledige bescherming met behoud van nieuwe winstpotentie.
Ook bij koersdalingen, en dat is de laatste tijd helaas relevanter, kan een tussentijdse draai verstandig zijn. Garantieproducten bieden bescherming, maar ook hiervoor geldt dat dit alleen op de einddatum geldt. Gedurende de looptijd kan de koers onder de looptijd duikelen, met name in de situatie van forse koersdalingen van de onderliggende index. Zo zijn veel garantieproducten met een resterende looptijd van vier jaar 20% in waarde gedaald, terwijl de onderliggende index 50% in koers is teruggevallen. Moet u dan maar wachten tot de afloopdatum om dan tenminste uw inleg weer terug te krijgen? Dat kan, maar zeker bij grote koersdalingen is een meer offensieve strategie mogelijk. Door het oude product te verkopen en een nieuwe daarvoor in de plaats aan te schaffen, profiteert u sneller van een herstel van de beurzen. Stel dat de betreffende onderliggende index in vier jaar weer herstelt naar het oude niveau (dat is een stijging met 100%, een beetje optimisme kan geen kwaad), dan stijgt de oude note van 80 naar 100 (winst 25%). Een nieuwe garantienote, zelfs met een lage participatie van bijvoorbeeld 70% (garanties zijn duur tegenwoordig), zal dan een resultaat behalen van 70% (dat is 70% van de stijging van 100%).
Ook voor beleggers die (nog) geen notes in portefeuille hebben, kan de secundaire markt interessant zijn. Notes met een voorwaardelijke garantie kunnen soms een groot winstpotentieel hebben. Een voorwaardelijke garantie geeft bescherming als aan bepaalde criteria is voldaan. De onderliggende index mag bijvoorbeeld niet onder een bepaald niveau uitkomen. Zodra dit wel gebeurt, vervalt de bescherming, en deelt de belegger in de note in het gehele koersverlies vanaf de startwaarde van destijds. Voorwaardelijke garantie bij de huidige beweeglijkheid van de beurzen is heel goedkoop, zeker als de onderliggende index zich vlak bij het grensniveau bevindt. Stel, een note lost minimaal op 100% af als de onderliggende index niet onder de 200 punten komt. Bij een stand van 220 punten kan een dergelijke note, met een resterende looptijd van twee jaar, bijvoorbeeld 70% noteren. Als de index boven de 200 blijft, is de aflossing op 100% (winst 43%), zelfs als de index niet of nauwelijks stijgt.
Oude notes geven kansen, maar nu kom ik op het eerdergenoemde nadeel van de handel in gestructureerde producten. Het is al lastig om de voorwaarden van nieuwe constructies goed te begrijpen. Gedurende de looptijd wordt dat soms nog moeilijker. Door de veranderde onderliggende waarden kan een note heel anders werken dan ten tijde van uitgifte. Dat betekent dat alleen het lezen van de oorspronkelijke brochure (of zelfs prospectus) niet meer voldoende is. U moet de vertaalslag maken naar de actuele situatie. In dit verband is het belangrijk dat de uitgevende instelling tussentijds voldoende informatie over de note geeft om tot juiste conclusies te komen over de aantrekkelijkheid van het ‘nieuwe’ product. Maar als u de moeite neemt zich daar goed in te verdiepen, dan geldt wat mij betreft voor deze eerder uitgegeven financiële producten: ze zijn (minstens) zo goed als nieuw.