Columns Marcel Tak
Tak is actief als columnist voor diverse media. Met zijn rubriek ‘10 van Tak’ op de website IEX.nl waarin nieuwe beleggingsproducten worden belicht, heeft hij een flinke reputatie opgebouwd.
Hij wordt gezien als dé autoriteit op het gebied van gestructureerde producten.
Gestructureerde producten: volwassen markt
Geld & Beleggen, nr. 4 2008
Op het moment dat u dit leest, is de EK-party voor Nederland
misschien over, maar de voorpret deed in elk geval miljoenen
volwassen Nederlanders veranderen in een adolescente groep
feestvierders. Vergeten was de ongemeend felle kritiek op Marco
van Basten, de trainer van het Nederlands elftal. Als hij met zijn
ploeg wint, is hij de beste voetbalcoach ooit.
Maar o wee als de resultaten tegenvallen, dan blijft er geen
spaan van hem heel en zwaaien ‘wij’ hem met onze witte
zakdoekjes het stadion uit. Weinig volwassen gedrag natuurlijk,
maar dat is nu eenmaal inherent aan het voetbalspel.
Dat brengt mij op de vraag hoe volwassen de financiële markten
in het algemeen en die van gestructureerde producten in het
bijzonder zijn.
Nog onlangs hoorde ik van een belangrijke speler in de markt van
gestructureerde producten dat de Nederlandse markt nog niet rijp – ofwel
nog niet volwassen – zou zijn voor een bepaald type product. Wat is eigenlijk
een volwassen markt en ontbeert de Nederlandse markt die kwalificatie nog
steeds, of is dat overdreven?
Twee partijen
Laat ik eerst vaststellen dat er voor een volwassen markt minstens twee
partijen nodig zijn die aan dat criterium voldoen: de aanbiedende/uitgevende
instellingen enerzijds en de beleggers anderzijds. Ik denk dat beide groepen
de afgelopen jaren, door schade en schande, een stuk wijzer zijn geworden.
Affaire leaseconstructies
Het hoogtepunt van gebrek aan volwassenheid was de affaire met de lease-
constructies. Aanbiedende instellingen brachten producten uit die de toets der
kritiek nauwelijks konden doorstaan, terwijl beleggers anderzijds niet in staat
waren de kwaliteit van de constructies te beoordelen.
Kwaliteit neemt toe
Gelukkig lijkt die tijd achter ons te liggen. Ik durf de stelling aan dat de kwaliteit
van de aangeboden producten de afgelopen jaren aanzienlijk is toegenomen, al
zijn er natuurlijk altijd uitzonderingen. Ik denk ook dat beleggers veel meer kennis
hebben dan een aantal jaren geleden en begrijpen dat een hoog rendement zonder
risico een illusie is. Met de volwassen geworden deelnemers is een belangrijke voor-
waarde gecreëerd voor een goed functionerende markt van gestructureerde producten.
Kenmerken van een volwassen markt
Maar wat kenmerkt deze markt om ook als écht volwassen gekwalificeerd te worden?
Een belangrijk element vind ik dat beleggers niet alle producten accepteren die op de
markt worden gebracht. De in het begin van deze column aangehaalde uitspraak dat
de Nederlandse markt ‘nog niet rijp is’ voor een bepaald type product zou juist wél
een teken van volwassenheid kunnen zijn.
Er zijn genoeg producten waarvan ik me afvraag of de uitgevende instelling de
toegevoegde waarde voor de belegger duidelijk kan maken. Al is de constructie
technisch nog zo knap in elkaar gezet, als dat niet leidt tot meerwaarde ten opzichte
van een directe belegging in de onderliggende waarde is het prima dat de belegger
deze producten links laat liggen.
Secundaire markt
Een ander teken van een volgroeide markt is wanneer beleggers op een makkelijke
manier de mogelijkheid hebben tussentijds in gestructureerde producten te handelen
tegen ‘faire’ prijzen.
Een goede secundaire markt heeft veel voordelen. Soms levert een product eerder
dan gedacht het gewenste rendement op, bijvoorbeeld door een beter dan
verwachte ontwikkeling van de onderliggende waarde. Dan is het prettig dat op tijd
winst kan worden genomen en gezocht kan worden naar een nieuwe positie.
Andersom is ook mogelijk, het rendement kan teleurstellend verlopen en de
belegger wil niet tot het eind van de looptijd wachten of het wellicht nog goed
komt. Tussentijdse ruil naar een nieuw product is dan een optie.
Van belang voor een soepel functionerende secundaire markt is dat de uitgevende
instellingen goede informatie over hun producten geven gedurende de looptijd. Ook
op dit punt is er een grote vooruitgang en zijn er veel partijen die deze taak serieus
nemen.
Pavlovreactie
Een ander punt dat een volwassen markt kenmerkt, is de wijze waarop beleggers
met gestructureerde producten omgaan. In het verleden was er na bijvoorbeeld een
grote koersdaling op de aandelenmarkten, veel meer dan tegenwoordig, een Pavlov-
reactie van beleggers en misschien nog wel meer van de media. Garantieproducten
zouden dan ineens de panacee van elk beleggingsprobleem zijn. Alsof ná een brand,
de verzekering daartegen de beste optie is.
Gelukkig zien we dit soort eendimensionale reacties steeds minder. Garantie-
producten moeten niet per se voor of na een koersval worden ingezet, maar
kunnen te allen tijde interessant zijn voor beleggers, uiteraard afhankelijk van de
kwaliteit van het product en het risicoprofiel van de belegger.
Diversiteit
Tot slot wordt de volwassenheid van de markt gekenmerkt door de diversiteit in het
aanbod van producten. Gestructureerde producten staan al lang niet meer synoniem
voor alleen garantieproducten. Er is een groot aanbod aan producten met
verschillende soorten risico en een enorme variëteit aan onderliggende waarden.
Daardoor heeft de belegger de mogelijkheid uit het ruime aanbod aan producten de
keuze te maken voor de constructie die zijn eigen specifieke visie kan omzetten in
een bijbehorend rendement.
Natuurlijk kan en moet het altijd beter. Maar ik verwacht dat de Nederlandse markt
van gestructureerde producten zowel kwalitatief als kwantitatief verder in de goede
richting zal groeien. Ik krijg er zowaar een oranjegevoel bij.